علل ایجاد آکنه | هر آنچه باید بدانید

آکنه یکی از شایع‌ترین مشکلات پوستی است که هم نوجوانان و هم بسیاری از بزرگسالان را درگیر می‌کند. این مشکل می‌تواند بر اعتمادبه‌نفس اثر منفی بگذارد و در صورت درمان نشدن، منجر به ایجاد لک یا جای جوش شود. اما آکنه دقیقاً چرا ایجاد می‌شود و چه عواملی آن را تشدید می‌کنند؟ در ادامه، به مهم‌ترین علل ایجاد آکنه می‌پردازیم.

غدد سباسه در پوست، سبوم یا همان چربی طبیعی را ترشح می‌کنند. سبوم به حفظ رطوبت و سلامت پوست کمک می‌کند، اما وقتی بیش از حد تولید شود، با سلول‌های مرده ترکیب شده و منافذ پوستی را مسدود می‌کند. این انسداد اولین قدم در ایجاد کومدون (جوش‌های سرسیاه و سرسفید) است.

بسته شدن منافذ محیطی مناسب برای رشد باکتری Cutibacterium acnes (نام جدید Propionibacterium acnes) فراهم می‌کند. افزایش رشد این باکتری‌ها موجب التهاب، قرمزی و تشکیل جوش‌های چرکی می‌شود.

هورمون‌ها نقش کلیدی در آکنه دارند. در دوران بلوغ، افزایش آندروژن‌ها سبب تحریک غدد چربی می‌شود. در خانم‌ها نیز تغییرات هورمونی در چرخه قاعدگی، بارداری یا مصرف قرص‌های هورمونی می‌تواند آکنه را تشدید کند.

وراثت یکی از عوامل مهم آکنه است. اگر والدین سابقه آکنه داشته باشند، احتمال بروز آکنه در فرزندان بیشتر است. ژنتیک می‌تواند روی میزان سبوم، ساختار پوست و شدت التهاب اثر بگذارد.

تحقیقات نشان داده‌اند برخی مواد غذایی می‌توانند آکنه را بدتر کنند:

•غذاهای پرچرب و سرخ‌کردنی

•نوشیدنی‌های شیرین و پرقند

•لبنیات پرچرب

•شکلات و فست‌فود

همچنین کمبود میوه، سبزیجات و آب کافی می‌تواند به سلامت پوست آسیب بزند.

استرس به طور مستقیم باعث آکنه نمی‌شود، اما با افزایش ترشح کورتیزول، فعالیت غدد چربی را بیشتر می‌کند و در نتیجه منافذ زودتر مسدود می‌شوند.

برخی کرم‌ها و لوازم آرایشی دارای ترکیبات کومدوژنیک هستند و منافذ را می‌بندند. استفاده طولانی‌مدت از این محصولات می‌تواند یکی از علل آکنه باشد. انتخاب محصولات غیرکومدوژنیک توصیه می‌شود.

برخی داروها می‌توانند آکنه را تشدید کنند، از جمله:

•کورتیکواستروئیدها

•داروهای حاوی آندروژن یا تستوسترون

•بعضی داروهای ضدافسردگی و ضدصرع

در صورت مشاهده آکنه پس از شروع دارو، باید با پزشک مشورت کرد.

آلودگی هوا، رطوبت بالا و تعریق زیاد می‌توانند شرایط آکنه را بدتر کنند. ذرات گردوغبار و آلودگی باعث بسته شدن منافذ پوست و ایجاد التهاب می‌شوند.

•شست‌وشوی بیش از حد صورت می‌تواند باعث تحریک پوست و افزایش تولید چربی شود.

•استفاده از شوینده‌های قوی یا دستکاری جوش‌ها اغلب التهاب و جای زخم را بدتر می‌کند.

آکنه یک مشکل چندعاملی است که تحت تأثیر هورمون‌ها، ژنتیک، رژیم غذایی، استرس، سبک زندگی و مراقبت پوستی ایجاد می‌شود. شناخت این عوامل به شما کمک می‌کند از راهکارهای درمانی مؤثرتر استفاده کنید و شدت آکنه را کاهش دهید.

۱. آیا فقط نوجوانان دچار آکنه می‌شوند؟

خیر. بزرگسالان هم به دلایل هورمونی، استرس یا مصرف برخی داروها ممکن است آکنه داشته باشند.

۲. آیا تغذیه می‌تواند باعث آکنه شود؟

بله. مصرف زیاد قند و چربی می‌تواند آکنه را تشدید کند.

۳. آیا استرس واقعاً بر آکنه تأثیر دارد؟

بله. استرس با افزایش کورتیزول می‌تواند غدد چربی را فعال‌تر کند.

۴. آیا شست‌وشوی زیاد پوست به درمان آکنه کمک می‌کند؟

خیر. شست‌وشوی مکرر باعث تحریک پوست و بدتر شدن آکنه می‌شود.

۵. آیا آکنه درمان قطعی دارد؟

خیر، درمان قطعی یکسان وجود ندارد، اما با ترکیب درمان‌های دارویی، سبک زندگی سالم و مراقبت درست می‌توان آن را کنترل و شدت آن را کاهش داد.